ИНТЕРНЕТ ҚАУІПСІЗДІГІ БОЙЫНША АТА-АНАЛАРҒА ПРАКТИКАЛЫҚ НҰСҚАУЛЫҚ

ИНТЕРНЕТ ҚАУІПСІЗДІГІ БОЙЫНША

АТА-АНАЛАРҒА АРНАЛҒАН ПРАКТИКАЛЫҚ НҰСҚАУЛЫҚ

I. НЕГЕ БҰЛ МАҢЫЗДЫ?

Қазіргі балалар интернетті:

• оқу үшін,
• қарым-қатынас үшін,
• ойын және видео көру үшін
   кеңінен қолданады.

Алайда интернетте:

• кибербуллинг,
• алаяқтық,
• зорлық-зомбылық контенті,
• бейтаныс адамдар тарапынан қауіп жиі кездеседі.

II. АТА-АНА БАЛАНЫ ҚАЛАЙ ҚОРҒАЙ АЛАДЫ? (НЕГІЗГІ ҚАДАМДАР)

1. Интернетті пайдалану ережесін бірге бекітіңіз

Балаңызбен бірге:

• интернетке кіру уақыты
• қандай сайттарға кіруге болады
• қандай әрекеттерге тыйым салынатыны туралы отбасылық ереже жасаңыз.

📌 Тыйым емес — келісім маңызды.

2 Құрылғыларды техникалық қорғаңыз

Практикалық әрекеттер:

• ата-ана бақылауын (Parent Control) қосыңыз
• жасына сай емес контентті (ақпараттарды, суреттерді т.б.) бұғаттаңыз
• антивирус орнатыңыз
• геолокацияны шектеңіз

3. Жеке деректерді қорғауды үйретіңіз

Бала ешқашан:

• пароль
• банк картасы
• телефон нөмірі
• үй мекенжайы
• жеке фотосуреттер
   туралы ақпаратты бермеуі тиіс.

Ереже: «Интернетке салынған дүние – мәңгі қалады».

4. Бейтаныс адамдармен байланысқа жол бермеңіз

Балаға түсіндіріңіз:

• интернеттегі адамдардың барлығы шынайы емес
• сыйлық, ұтыс, тегін ойын – алдаудың белгісі
• күмәнді сілтемелерді ашуға болмайды

5. Кибербуллинг кезінде не істеу керек?

Егер балаңыз:

• қорқытылғанын
• мазақталғанын
• қысым көргенін айтса:

Әрекет алгоритмі:

1. Сабыр сақтаңыз, баланы кінәламаңыз
2. Хабарламаларды сақтаңыз (скриншот)
3. Қорлаушыны бұғаттаңыз
4. Мектепке хабарласыңыз
5. Қажет болса, психолог көмегіне, полцияға, прокуратураға  жүгініңіз

6. Баламен сенімді қарым-қатынас орнатыңыз

• Күн сайын баладан интернетте не көргенін сұраңыз
• «Қорықпа, бірге шешеміз» деген сенім беріңіз
• Бала қателессе — жазаламаңыз

7. Қауіптің белгілерін ерте байқаңыз

Келесі өзгерістерге назар аударыңыз:

• тұйықталу
• ашушаңдық
• телефонды жасырын пайдалану
• ұйқының бұзылуы
• мектепке барғысы келмеу

III. АТА-АНАЛАР ҮШІН «АЛТЫН ЕРЕЖЕ»

• ❌ Қорқытып тыйым салмаңыз
• ✅ Тыңдаңыз, түсініңіз
• ❌ Бақылаусыз қалдырмаңыз
• ✅ Бірге талқылаңыз

IV. ҚЫСҚА ЕСКЕ САЛУ

ТЫЙЫМ САЛУ → ЖАСЫРУҒА ӘКЕЛЕДІ 
 СЕНІМ → ҚАУІПТІ АЗАЙТАДЫ

ҚОРЫТЫНДЫ

Баланың интернеттегі қауіпсіздігі - ата-ананың күнделікті қатысуын талап ететін үдеріс.